Yeni Yayın: Ed-Dürerü’l-Müntehabâti’l-Mensûre Fî Islâhi’l-Galatâti’l-Meşhûre [Yaygın Dil Yanlışları Konusunda Açık Seçik İnciler]

                                                                                                                                            07.06.2018

                            07.06.2018 1

     Tarihî sözlükleri günümüz harfleriyle yayımlama çalışmalarını sürdüren Türk Dil Kurumu, Yakup YILMAZ tarafından hazırlanan Âşirefendizâde Mehmed Hafîd’in “Galatât-ı Hafîd Efendi” olarak da bilinen “Ed-Dürerü’l-Müntehabâti’l-Mensûre fî Islâhi’l-Galatâti’l-Meşhûre” [Yaygın Dil Yanlışları Konusunda Açık Seçik İnciler] sözlüğü ile bu diziye bir yenisini daha ekledi. Türk Dil Kurumu bu yayını ile Türkçe olarak yazılan galat sözlüklerinin en kapsamlısını okuyucuyla buluşturdu.
     Galat sözlükleri, yazıldıkları dönemdeki yazar ve şairlerin dil kullanımları hakkında bilgiler sunması bakımından mühimdir. Bu sözlükler; yabancı dillerden Türkçeye girmiş kelimelerin Türkçede hangi kurallara göre değiştiğini gösteren, kelimeleri yazıldığı ya da söylendiği şekliyle kaydeden kaynaklar olarak dil tarihi içinde özel bir yere sahiptir. Ayrıca bu sözlüklerde Türkçe kelimelerin zaman içinde ses ve biçim bakımından geçirdiği değişiklikleri görmek de mümkündür.
     Galat sözlüklerinde galat kabul edilen kelimeleri; öbür dillerden Türkçeye giren ve yaygınlık kazanan yani galat-ı meşhur olarak kabul edilen ve bu şekilde kullanılmaları uygun görülenler, az kullanılan ve dile yerleşmemiş olanlar, değiştirilmesi daha kolay olan ve yanlış kabul edilenler, Türkçe kelimelerin asıllarını ya da eski şekillerini göstermek için ele alınanlar olarak sınıflandırmak mümkündür.
     Mehmed Hafîd Efendi’nin “Ed-Dürerü’l-Müntehabâti’l-Mensûre Fî Islâhi’l-Galatâti’l-Meşhûre” adlı sözlüğü, galat sözlükleri içinde en bilinenidir. Sözlük, 1123 maddeden oluşmaktadır. Sözlükte günümüzde yaygın olarak kullanılan “ebabil, ibrişim, etek, armut, İstanbul, limon, ziyafet” gibi kelimeler de bulunmaktadır. Eserde inceleme ve aktarma bölümlerinin yanında tıpkıbaskı da yer almaktadır. Bu eser, içeriği itibarıyla en fazla malumat sunan ilk derli toplu galat sözlüğü olma özelliğinin yanı sıra köken bilgisi çalışmaları yapacaklara da geniş bilgiler sunmaktadır.