Ziya Gökalp’ın Doğumunun 150. Yılında Türk Dünyası Ankara’da Buluştu.
Türk düşünce dünyasının ve sosyolojisinin kurucu isimlerinden Ziya Gökalp’ın doğumunun 150. yıl dönümü vesilesiyle, Türk Dil Kurumu ev sahipliğinde düzenlenen “Ziya Gökalp’tan Türk Dünyasına: Türkleşmek İslamlaşmak Muasırlaşmak Eser Tanıtım Toplantısı ve Paneli”, 8 Nisan 2026 tarihinde Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yerleşkesi’nde gerçekleştirildi.
Eser tanıtımı, sergi ve panel olmak üzere üç bölümden oluşan programa; Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri ERSOY’un yanı sıra Yüksek Kurum Başkanı BE Prof. Dr. Derya ÖRS, Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman MERT ve TÜRKSOY Genel Sekreter Vekili Sayın Sayit YUSUF ile Atatürk Kültür Merkezi Başkanı Doç. Dr. Zeki ERASLAN, Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Ahmet KILINÇ, Türkiye’de görev yapan Türk devletleri büyükelçileri ve diplomatik temsilciler, Batman Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. İdris DEMİR ile çok sayıda davetli katıldı. Türk dünyasını temsil eden program, Gökalp’ın mirasının uluslararası düzeydeki gücünü bir kez daha teyit etti.
Programa teşrifleriyle onur veren Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri ERSOY hitaplarında, Ziya Gökalp’ın Cumhuriyet Dönemi Türk düşünce hayatının mihenk taşı olduğunu vurgulayarak “Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak” ülküsünün modern Türkiye’nin fikrî temellerini attığını ifade etti. Gökalp’ın mirasını Türkçenin beş ayrı lehçesinde yayıma hazırlayarak tüm Türk dünyasına ulaştırmanın gururunu yaşadıklarını belirten Sayın ERSOY, bu çalışmanın İstanbul’dan Astana’ya, Bakü’den Bişkek’e uzanan kadim Türkeli coğrafyasında fikir ve duygu birliğine hizmet eden sarsılmaz bir köprü kuracağını dile getirdi.
Türk devletleri arasındaki bağların sadece siyasi ve ekonomik düzeyde kalmaması gerektiğinin de altını çizen Sayın Mehmet Nuri ERSOY; dilin, kültürün ve ortak değerlerin korunmasının yarınlarımızın teminatı olduğunu hatırlattı. Bizi biz yapan özgün değerlere ve köklü mirasa sahip çıkmanın bir borç olduğunu ifade eden ERSOY ayrıca “Gökalp bir kez daha ve bu kez Türkçenin 5 ayrı lehçesinde Türk milletinin fikir ve duygu dünyasına rehberlik edecektir. Manas’ın torunlarıyla toy kuracak, büyük bozkırın evlatlarına yarenlik yapacaktır. Maveraünnehir’in ruhuna dokunacak, ateş ülkesinin alazını besleyecek ve ata yurdun kutlu rüzgârlarında taze bir nefes olacaktır.” ifadelerini kullandı.
Sayın Bakan ERSOY konuşmasında bu önemli mesajları verdikten sonra, Türk Dil Kurumunun bu projesiyle Türk kültür havzasına çok kıymetli bir tohum ekildiğini vurgulayarak emeği geçen tüm akademisyen ve bilim insanlarına şükranlarını sundu.
Programın açış bölümünde ayrıca Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı BE Prof. Dr. Derya ÖRS ve Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman MERT ile TÜRKSOY Genel Sekreter Vekili Sayit YUSUF da birer konuşma yaptı.
Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı BE Prof. Dr. Derya ÖRS yaptığı konuşmada, Ziya Gökalp’ın sadece bir sosyolog değil, modern Türk kimliğinin sosyolojik ve felsefi zeminini inşa eden müstesna bir fikir adamı olduğunu vurguladı. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün “fikirlerimin babası” olarak nitelediği Gökalp’ın mirasını yaşayan bir değer kılmayı asli görev addettiklerini belirten ÖRS; tanıtımı yapılan bu eserin, millî kimliği koruyarak muasır medeniyetler seviyesine ulaşmanın yol haritası olduğunu ifade etti.
Türk Dil Kurumu tarafından hayata geçirilen projenin önemine de değinen ÖRS; “Bu proje ile Gökalp’ın büyük eseri Azerbaycan Türkçesi ile kardeşlerimizin kalbine, Kazak Türkçesi ile uçsuz bucaksız bozkırlara, Kırgız Türkçesi ile Tanrı Dağları’nın eteklerine, Özbek Türkçesi ile kadim medeniyet havzalarımıza, Türkmen Türkçesi ile ata yurdumuzun ruhuna nakşedilmiştir.” şeklinde konuştu. Kültür ve Turizm Bakanlığının himayelerinde yürütülen kültür diplomasisinin meyvelerini verdiğini kaydeden Yüksek Kurum Başkanı, Türk dünyasının birliğine hizmet eden bu kıymetli çalışmada emeği geçen Bilim Kuruluna ve akademisyenlere şükranlarını sundu.
Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman MERT konuşmasında, Ziya Gökalp’ın Türkleşmek İslamlaşmak Muasırlaşmak adlı şaheserini beş bağımsız Türk cumhuriyetinin dillerine aktararak yayımlamanın eşsiz gururunu yaşadıklarını ifade etti. Bu çalışmanın sıradan bir çeviri faaliyeti olmadığını vurgulayan MERT; Bakü’den Aşkabat’a, Taşkent’ten Astana ve Bişkek’e uzanan devasa bir kültürel havzada ortak bir bilimsel dil ve fikir zemini inşa etmeyi hedeflediklerini belirtti. Gökalp’ın mirasını Türk dünyasının ortak geleceğini müjdeleyen bir vizyon olarak niteleyen Başkan MERT, dilin bir milletin kalesi ve istikbali olduğunun altını çizdi.
Projenin hayata geçirilmesinde emeği geçen Türk Dil Kurumu Bilim Kurulu Üyeleri Prof. Dr. Veli Savaş YELOK ve Dr. Öğr. Üyesi İbrahim ATABEY başta olmak üzere, titizlikle çalışan tüm akademisyen ve editörlere şükranlarını sunan MERT; Türk Dil Kurumunun Türk dünyasını “dil”, “fikir” ve “kültür” paydasında birleştirmek için özveriyle çalışmaya devam edeceğini vurguladı. Sayın Bakanın teşriflerinin kendilerine güç verdiğini belirten MERT, tanıtımı yapılan eserlerin Türk dünyasının sarsılmaz birliğine ve kardeşliğine hizmet etmesini dileyerek sözlerini tamamladı.
Açış konuşmalarının ardından programın ilk bölümünde, Ziya Gökalp’ın Türkleşmek İslamlaşmak Muasırlaşmak adlı eserinin Türk Dil Kurumu tarafından beş bağımsız Türk devletinin dillerine aktarılarak yayımlandığı projenin tanıtımı yapıldı. Projenin editörlüğünü üstlenen Türk Dil Kurumu Bilim Kurulu Üyeleri Prof. Dr. Veli Savaş YELOK ve Dr. Öğr. Üyesi İbrahim ATABEY, bu kıymetli çalışmanın hazırlık süreçlerini ve Türk lehçeleri arasındaki bilimsel köprü işlevini katılımcılarla paylaştı.
Tanıtımın akabinde, eseri Özbek Türkçesine aktaran Prof. Dr. Zaynabidin ABDIRASHIDOV’a, Azerbaycan Türkçesine aktaran Dr. Öğr. Üyesi İlahə QURBANLI’ya, Kırgız Türkçesine aktaran Dr. Kaliya KULALİYEVA’ya ve Kazak Türkçesine aktaran Bekzat BEKBOLAT’a katkılarından dolayı teşekkür belgeleri takdim edildi.
Belge takdim töreninin ardından, TÜRKSOY ve Türk Tarih ve Kültür Vakfı iş birliğinde hazırlanan “Doğumunun 150. Yılında Ziya Gökalp Sergisi”nin açılışı Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri ERSOY’un öncülüğünde; Yüksek Kurum Başkanı BE Prof. Dr. Derya ÖRS, Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman MERT, TÜRKSOY Genel Sekreter Vekili Sayit YUSUF ve TÜRKTAV Yönetim Kurulu Başkanı Nizamettin AYKURT tarafından gerçekleştirildi. Sayın Bakan ve beraberindeki protokol heyeti, Gökalp’ın hayatını, eserlerini ve fikrî mirasını yansıtan sergiyi inceleyerek yürütülen çalışmalar hakkında yetkililerden bilgi aldı.
Etkinlik, “Ziya Gökalp’tan Türk Dünyasına: Türkleşmek İslamlaşmak Muasırlaşmak” başlıklı panelle devam etti. Türk Dil Kurumu Bilim Kurulu Üyesi ve Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Veli Savaş YELOK’un yönettiği panelde, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Osman GÜNDOĞAN ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Murat ŞAHİN panelist olarak yer aldı.
Gökalp’ın fikir dünyasının akademik bir perspektifle değerlendirildiği oturum, panelistlere teşekkür belgelerinin takdim edilmesiyle tamamlandı.
Geniş katılımla gerçekleştirilen etkinlik, Ziya Gökalp’ın düşünce mirasının yeniden değerlendirilmesine ve Türk dünyasının ortak kültürel bağlarının güçlendirilmesine katkı sunan önemli bir buluşma olarak değerlendirildi.
