Girdi yapan Zafer Güneşliol

“Devlet eski bakanı”/”eski devlet bakanı” gibi tamlamaların doğru yazılışı hangisidir?

  “Devlet bakanı” ve benzeri kelime grupları belirtisiz isim tamlaması yapısındadır. Türkçe dil bilgisi kurallarına göre belirtisiz isim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına herhangi bir unsur giremez. Yani “çay eski kaşığı”, “masa mavi örtüsü”, “duvar bozuk saati” ve “otobüs kalabalık durağı” gibi yapılar Türkçe için söz konusu değildir. Bu sebeple “eski” ve benzeri sıfatlar, belirtisiz […]

Belirtisiz isim tamlaması yapısındaki yer adlarına (Kocaeli, Rumeli, Tunceli, Çarşıbaşı vb.) yönelme ve belirtme hâli ekleri nasıl gelir?

  Türkiye Türkçesinde belirtisiz isim tamlaması yapısındaki özel isimlere yönelme veya belirtme hâl ekleri getirildiği zaman araya zamir n’si girer ve “Çarşıbaşı’na”, “Eminönü’ne”, “Kırklareli’ne”, “Köybaşı’nı”, “Osmaneli’ne” şeklinde yazılır. Fakat Kocaeli, Rumeli ve Tunceli birleşik kelimeleri de belirtisiz isim tamlaması yapısında olmalarına rağmen, günümüzde “tek bir kelime” olarak algılanmaya başladıkları için “y” bağlayıcı ünsüzü ile kullanılmaktadır (Kocaeli’ye, […]

“Ali okula koşarak gitti.” cümlesi, cümle türleri bakımından basit midir yoksa birleşik midir?

  İçerisinde fiilimsi bulunduran cümlelerin basit ya da birleşik cümle kategorisinde değerlendirilmesi meselesi gramerimizin ihtilaflı konularından biridir. Söz dizimi üzerinde çalışan kimi araştırmacılar bu cümleyi “basit cümle”, kimileri ise “birleşik cümle” başlıkları altında ele alabilmektedir. Konuyla ilgili ayrıntılı bilgi edinmek isteyenler söz dizimi konusunda yazılmış aşağıdaki kaynaklardan faydalanabilirler: Rasih ERKUL, Cümle ve Metin Bilgisi, Ankara […]

Olumsuzluk eki -mA- yapım eki midir yoksa çekim eki midir?

       Dil bilgisinin bazı konularında bilim insanlarının farklı görüşleri bulunmaktadır. Türk Dil Kurumu olarak bu konularda herhangi birini tercih etmemiz veya önermemiz söz konusu değildir. Olumsuzluk eki “-mA” ile ilgili de araştırmacıların farklı görüşleri bulunmaktadır. Fiil kök ve gövdelerine gelen “–mA” eki Muharrem ERGİN’in Türk Dil Bilgisi; Zeynep KORKMAZ’ın Türkiye Türkçesi Grameri Şekil […]

Türk Dil Kurumu, ithal edilen ürünlere Türkçe isimler verilmesini niçin sağlamıyor?

  İthal edilen ürünlerin tür adlarına Türk Dil Kurumu tarafından Türkçe karşılıklar önerilmektedir: bilgisayar (computer), buzlu çay (icetea), taşınır bellek (flash memory), karıştırıcı (blender) bu önerilerden yalnızca birkaçıdır. Bununla birlikte Türk Dil Kurumunun ürün adlarının Türkçeleştirilmesi konusunda yasal bir yetkisi bulunmamaktadır.

Türk Dil Kurumu, dilimize girmiş ya da girmekte olan yabancı kelimelerin Türkçeleşmesine yönelik ne gibi çalışmalar yapmaktadır?

  Dünya üzerinde başka dillerle etkileşimde bulunmamış, başka dillerle kelime alışverişi yapmamış bir kültür dili bulunmamaktadır. Geniş bir coğrafyada yüzyıllardır varlığını sürdüren Türkçede de çeşitli dillerden giren kelimeler mevcuttur. Bununla beraber diğer dillerde de Türkçeden geçmiş birçok kelime bulunmaktadır. Türk Dil Kurumu, dilimize yerleşmiş; şiirlerimize, atasözlerimize, bilmecelerimize girmiş; halkın malı olmuş kalem, kitap, merdiven, gül, […]

İş yeri, sokak, cadde, tabela vb. yerlerde yabancı isimler görmekteyiz. Türk Dil Kurumu bunlara niçin engel olmuyor? Niçin bunlarla ilgili yasalar çıkarıp bir yaptırım uygulamıyor?

  Türk Dil Kurumunun görev ve sorumlulukları, 664 sayılı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 10. maddesinde belirlenmiştir. Buna göre iş yeri adları ile cadde, sokak ve tabelalardaki yabancılaşmaya karşı Kurumumuzun herhangi bir yasa çıkarma görevi ya da yaptırım gücü bulunmamaktadır. Türk Dil Kurumu, yabancı adları Türkçe […]