Girdi yapan Zafer Güneşliol

Türkçede yazımı farklı olan bazı kelimeler ek aldıklarında benzer yazılışlı hâle gelerek cümle içerisinde anlam karışıklığına sebep olabilmektedir. Bu gibi durumlar için kullanılabilecek ayrıcı bir işaret var mıdır?

Bu gibi durumlar için Yazım Kılavuzu’nda herhangi bir ayırıcı işaret bulunmamaktadır. Bununla birlikte Kılavuz’daki “Özel olarak vurgulanmak istenen sözler tırnak içine alınır.” maddesinden hareketle ilgili kelimenin, anlam karışıklığının giderilebilmesi için tırnak işareti içine alınması mümkündür: “kadın”ın/ “kadı”nın, “elma”sının / “elmas”ının, “bilgin”in / “bilgi”nin gibi.

Kurum ve kuruluş adlarından sonra gelen ekler kesme işareti ile ayrılır mı?

Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işareti ile ayrılmaz: Türkiye Büyük Millet Meclisine, Türk Dil Kurumundan, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Başkanlığının; Bakanlar Kurulunun, Danışma Kurulundan, Yürütme Kuruluna; Türkiye Büyük Millet Meclisinin 112’nci Birleşiminin 2’nci Oturumunda vb.

“3. teklik kişi iyelik eki olan özel ada bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme konmaz.” kuralı gereğince Kılavuz’da Boğaz Köprümüzün ve Amik Ovamızın gibi örnekler verilmiştir. Bu durumda Ağrı Dağımızdan ve İstiklal Marşımıza kullanımları doğru mudur?

     Türkçede 3. teklik iyelik eki -ı,-i,-u,-ü,-sı,-si, -su, -sü biçimindedir. Dolayısıyla Boğaz Köprüsü, Amik Ovası örneklerinde olduğu gibi, Van Gölü, Cumhuriyet Bayramı ve İstiklal Marşı tamlamalarında da ikinci isim (tamlanan), 3. teklik kişi iyelik eki taşımaktadır. Kılavuzda “Sonunda 3. teklik kişi iyelik eki olan özel ada bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde […]

Amca ve teyze gibi akrabalık adları, gerçek akrabayı ifade etmediği durumlarda nasıl yazılmalıdır? Yani “Ahmet amcayı bu köyde herkes sever.” ve benzeri cümlelerde akrabalık isminin ilk harfi büyük mü yoksa küçük mü olmalıdır?

Bu tarz isimlerde kan bağı ile akrabalık olup olmaması önemli değildir. Kişi adlarından sonra gelen akrabalık adlarının ilk harfi, kelime gerçek bir akrabayı ifade etmese de küçük harfle yazılmalıdır.